FonAliz, fon verilerini yalnızca derlemekle kalmaz; bu veriler üzerinde kendi hesaplamalarıyla göstergeler üretir. Bu sayfa, o göstergelerin ne anlattığını, nasıl hesaplandığını ve nerede dikkatli olmanız gerektiğini açıklar.
Göstergelerin sınırlarına ve risklerine ilişkin uyarılar için Risk Bildirimi'ne bakabilirsiniz.
Ortak esaslar
Aşağıdaki göstergelerin tamamı için geçerli olan noktalar:
- Veri kaynağı: Hesaplamalar, kamuya açık kaynaklardan (TEFAS ve benzeri) alınan günlük fon fiyatlarına dayanır. Fiyatlar kapanış değerleridir; anlık işlem fiyatı değildir.
- Getiri: Günlük getiriler, ardışık iki günün fiyatı arasındaki yüzde değişimden hesaplanır.
- Dönemler: Göstergeler 1 ay, 3 ay, 6 ay, 1 yıl ve 3 yıl dönemleri için ayrı ayrı üretilir. Bir yıllık dönem 252 işlem günü kabul edilir.
- Yetersiz veri: Bir fonun geçmişi seçilen dönemi kapsamıyorsa veya veride büyük boşluklar varsa, o dönem için gösterge üretilmez. Bu durumda değer boş görünür — sıfır değil, hesaplanamadı anlamına gelir.
- Geçersiz fiyatlar (sıfır veya negatif) hesaplamaya dâhil edilmez; o tarih atlanır, diğer tarihler hesaplanmaya devam eder.
- Yapısal olaylar: Fon birleşmesi, bölünmesi veya pay değeri değişikliği gibi olaylar fiyat serisinde yapay sıçramalar yaratır. Bu tür olayları tespit edip hesaplamadan çıkarırız; buna rağmen tespit edilemeyen bir olay göstergeyi bozabilir.
Volatilite
Ne anlatır: Fon fiyatının ne kadar dalgalandığını gösterir. Yüksek volatilite, fiyatın kısa sürede daha çok inip çıktığı anlamına gelir — bu, hem kazanç hem kayıp yönünde geçerlidir.
Nasıl hesaplanır: Dönem içindeki günlük getirilerin standart sapması alınır ve yıllıklandırılır (252 işlem günü esas alınarak). Sonuç yüzde olarak gösterilir.
Dikkat: Volatilite geçmişe bakar; gelecekteki dalgalanmayı garanti etmez. Farklı dönemlerde farklı çıkması normaldir. Ayrıca yüksek volatilite tek başına "kötü" demek değildir; fonun türüne göre beklenen bir özellik olabilir (hisse fonu ile para piyasası fonunun volatilitesi doğal olarak farklıdır).
Maksimum Düşüş (Max Drawdown)
Ne anlatır: Fonun dönem içinde ulaştığı en yüksek değerden en düşük değere kadar yaşadığı en sert kaybı gösterir. "En kötü senaryoda ne kadar kaybettim?" sorusunun cevabıdır.
Nasıl hesaplanır: Dönem boyunca her günün değeri, o güne kadarki en yüksek değerle karşılaştırılır; bu farkların en büyüğü maksimum düşüş olarak alınır.
Dikkat: Maksimum düşüş, kaybın ne kadar sürdüğünü söylemez. Kısa sürede telafi edilen bir düşüş ile yıllarca süren bir düşüş aynı sayıyla görünebilir.
Sharpe Oranı
Ne anlatır: Alınan risk başına elde edilen fazla getiriyi ölçer. "Bu getiriyi elde etmek için ne kadar dalgalanmaya katlandım?" sorusunu cevaplar. Yüksek değer, riske göre daha verimli bir getiri anlamına gelir.
Nasıl hesaplanır: Fonun getirisinden risksiz getiri oranı çıkarılır ve sonuç fonun volatilitesine bölünür.
Risksiz getiri oranı olarak TCMB'nin yayımladığı 1 günlük repo faizi kullanılır. Bu veriye ulaşılamadığı durumlarda varsayılan bir oran (%45) kullanılır — bu varsayım, hesaplanan değeri etkiler.
Dikkat: Sharpe oranı, dalgalanmanın tamamını risk sayar; yukarı yönlü dalgalanmayı da "risk" olarak cezalandırır. Bu nedenle Sortino oranıyla birlikte değerlendirmek daha sağlıklıdır.
Sortino Oranı
Ne anlatır: Sharpe oranının, yalnızca aşağı yönlü dalgalanmayı dikkate alan sürümüdür. Yatırımcıyı asıl rahatsız eden şey kayıp olduğu için, birçok durumda daha anlamlı bir ölçüttür.
Nasıl hesaplanır: Fonun fazla getirisi, yalnızca negatif getirilerden hesaplanan sapmaya bölünür.
Dikkat: Fonun neredeyse hiç negatif günü yoksa Sortino oranı çok yüksek çıkabilir veya hesaplanamayabilir. Bu, fonun risksiz olduğu anlamına gelmez.
Riske Maruz Değer (VaR %95)
Ne anlatır: Normal piyasa koşullarında, günlerin %95'inde kaybın belirli bir düzeyi aşmayacağını gösterir. Kalan %5'lik günlerde kayıp bundan büyük olabilir.
Nasıl hesaplanır: Dönem içindeki günlük getiriler sıralanır ve %95 güven düzeyine karşılık gelen eşik değer alınır.
Dikkat: VaR, eşiğin ötesinde ne olacağını söylemez. Ayrıca geçmiş verilerin gelecekteki davranışı yansıttığı varsayımına dayanır; olağandışı piyasa koşullarında yanıltıcı olabilir. Kısa geçmişe sahip fonlarda veya kısa dönemlerde hesaplanamayabilir.
Endekslenmiş Karşılaştırma
Ne anlatır: Fiyatları çok farklı olan fonları aynı başlangıç noktasına getirerek karşılaştırmayı sağlar. Fiyatı 1 TL olan bir fonla 50 TL olan bir fonu doğrudan karşılaştırmak anlamsızdır; endeksleme bu sorunu çözer.
Nasıl hesaplanır: Seçilen dönemin ilk günü tüm seriler için 100 kabul edilir; sonraki günler bu değere göre orantılanır.
Dikkat: Endekslenmiş grafikte gördüğünüz fark, yüzdesel getiri farkıdır — tutar farkı değildir. Ayrıca seçilen başlangıç tarihi sonucu belirgin biçimde değiştirebilir.
Karşılaştırma Ölçütleri (Benchmark)
Fon performansını BIST endeksi, TÜFE (enflasyon) veya döviz kuru ile karşılaştırabilirsiniz. Bu seriler ilgili resmî kaynaklardan alınır ve fon serileriyle aynı yöntemle endekslenir.
Dikkat: Bir fonu, yatırım stratejisiyle ilgisiz bir ölçütle karşılaştırmak yanıltıcı olabilir. Örneğin bir para piyasası fonunu BIST ile karşılaştırmak anlamlı bir sonuç üretmez.
İletişim
Yöntemlere ilişkin soru ve önerileriniz için: info@fonaliz.com